Tham dự lễ cưới cho voi của người M’nông

Voi không chỉ là cơ nghiệp mà còn là một thành viên quan trọng của mọi gia đình người M'nông. Bởi vậy, trong hệ thống các nghi lễ cộng đồng của người  M’nông, có rất nhiều nghi lễ quan trọng liên quan đến voi như: lễ cúng đi săn voi, lễ cúng sức khỏe cho voi, lễ cắt ngà voi... và đặc biệt là lễ cưới cho voi.

Từ xưa đến nay, voi luôn là con vật gắn bó thân thiết với đời sống của người dân Tây Nguyên nói chung và người M’nông nói riêng. Trong sinh hoạt thường ngày, voi luôn giúp đỡ con người những công việc nặng nhọc như thồ hàng, chở người vượt sông, kéo gỗ,... Voi không chỉ là cơ nghiệp mà còn là một thành viên quan trọng của mọi gia đình. Bởi vậy, trong hệ thống các nghi lễ cộng đồng của người  M’nông, có rất nhiều nghi lễ quan trọng liên quan đến voi như: lễ cúng đi săn voi, lễ cúng sức khỏe cho voi, lễ cắt ngà voi... và đặc biệt là lễ cưới cho voi.

Chuyện kể rằng lễ cưới cho voi của người M'nong bắt nguồn từ: “Ngày xửa ngày xưa, vào năm trời hạn hán có hai cha con người M’Nông đi săn bắn để kiếm cái ăn. Đến một chiếc hồ trong khu rừng nọ, hai cha con họ liền xuống mò cá. Vì cá ở đây nhiều quá, hai cha con bắt ăn mãi mà không hết. Kỳ lạ thay, họ cứ ăn mãi ăn mãi không biết no, ăn xong lại thấy bụng mình ngày càng to ra, mũi cũng dài hơn.

Dù vô cùng hoảng sợ nhưng cứ nghĩ tới dân làng ở buôn đang bị đói, nên hai cha con lại mang cá về cho mọi người cùng ăn. Kỳ lạ thay, cả buôn ăn cá xong ai cũng có biểu hiện giống hệt như hai cha con nhà nọ. Ăn bao nhiêu mà không biết no. Dù đã ăn hết lúa gạo mà họ vẫn không thỏa mãn cơn đói, nên cả buôn vào rừng ăn lá cây, rồi biến thành voi lúc nào mà không ai hay biết”.

Từ đó, người M’Nông cho rằng, voi cũng chính là con người, cũng cần có những sinh hoạt thiết yếu như con người. Từ đó trở đi, cứ vào tháng Mười hàng năm khi đến mùa động dục của voi, những chú voi nhà sẽ được chủ nhân thả vào rừng để tìm bạn tình. Sau khi đã tìm được bạn tình, voi cái sẽ dẫn voi đực về nhà ra mắt. Sau đó, chủ voi tiến hành mời thầy cúng tổ chức lễ cưới cho cặp voi này thay cho lời chúc trăm năm hạnh phúc.

Trước khi cưới, voi đực và voi cái sẽ được tắm rửa sạch sẽ. Voi cái sẽ được tắm trước sau đó mặc áo cưới và đi một vòng quanh làng. Trong lễ cưới, chủ nhân của voi đực mang đến chủ nhà voi cái một con lợn, một ché rượu, cùng một tô gạo trắng, một cây đèn sáp và cây dùi kreo.

Tại lễ cưới cho voi của người M'nong, người ta sẽ giết lợn, lấy tiết hòa với rượu để quết lên bàn thờ, quyết lên hòn đá bếp và quyết cả lên cột nhà… vừa quết vừa khấn vái báo cáo với các vị thần biết hôm nay gia đình làm lễ cưới cho voi nhà, xin các thần về phù hộ và bảo vệ cho gia chủ.

Sau khi cúng giàng, thầy cúng sẽ đưa đầu heo cho voi “cô dâu” và nói những lời chúc cho đôi vợ chồng voi sinh ra những chú voi con khỏe mạnh, trăm năm hạnh phúc, vợ chồng chăm chỉ làm ăn. Sau đó, đầu heo sẽ được chuyển đến cho voi “chú rể” và chúc những lời chúc tương tự.

Ngày cưới voi, chủ nhà phải mời cả dân làng đến uống rượu, ăn thịt, nếu gia đình nào không có điều kiện thì  ít nhất cũng phải mời đại diện gia đình, vì thế ché rượu và con lợn làm lễ cũng phải to. Đồng thời, trong lễ cưới voi, chủ nhân voi đực sẽ tặng gia đình có voi cái một chiếc váy mới, sau đó chủ voi cái sẽ tặng lại chủ voi đực một chiếc khố mới.

Thủ tục cuối cùng là cho cặp voi mặc áo cưới để ra mắt dân làng. Sau khi lễ cưới kết thúc, dân làng sẽ đến uống rượu cần để chung vui với vợ chồng voi và chứng kiến từ nay chúng đã thành vợ chồng, được thả chung và không phải kiêng cữ bất cứ điều gì nữa. Sau khi kết thúc lễ cưới, vợ chồng voi sẽ rủ nhau vào rừng hưởng “tuần trăng mật” khoảng 1 đến 2 tháng cả 2 mới dẫn nhau về nhà.

Đồng thời, theo phong tục của người M’Nông, những con voi nuôi trong cùng một nhà sẽ không được giao phối với nhau và không được có con. Bởi, đồng bào Tây Nguyên có tục lệ, hai con voi chưa có “danh phận” nhưng “yêu nhau” lỡ có bầu thì chủ nhân sẽ phải nột phạt nhiều trâu bò. Phong tục này có ý nghĩa khắc phục tình trạng thoái hóa nòi giống của voi khi chúng thực hiện giao phối đồng huyết. Vì thế, khi một con voi nhà có chửa, gia chủ voi cái coi như gặp phải điều xui nên bằng mọi cách phải tìm bằng được con voi đực gây nên chuyện động trời này và sẽ bắt chủ con voi đực phải tiến hành lễ chịu phạt.

Lễ cưới cho voi của người M'nong sẽ mang đến những trải nghiệm thú vị của Tour dịp Tết du lịch Ban Mê Thuột. Là kỉ niệm đặc biệt mà chỉ đến nơi đây bạn mới có thể có được. Vậy hãy đến Ban Mê Thuột và tham dự lễ hội đặc biệt này ngay hôm nay thôi!